| 01-09 00:00 | Vandaag begint de weerkundige herfst. De meteorologische herfst omvat per definitie de maanden september, oktober en november. De astronomische herfst begint op 23 september. | | 01-09 00:00 | De september-editie van ZENIT is uit. Lees in dit magazine alles over sterrenkunde, ruimteonderzoek, weer en klimaat. Met iedere maand actuele sterrenhemelinformatie en ontwikkelingen uit de wetenschap beschreven door bekende onderzoekers. De redactie zit bovenop het nieuws en de actualiteiten en plaatst deze in een breder verband. Speciaal voor bezoekers van hemel.waarnemen.com is er nu een mooie aanbieding: Neem nu een proefabonnement en ontvang Zenit een half jaar (6 nummers) voor slechts €31,95. Het proefabonnement loopt automatisch af. Klik voor meer informatie. |
| 01-09 14:00 | Het maximum van de meteorenzwerm Aurigiden vindt vandaag plaats. Zelfs wanneer de radiant in het zenit zou staan, zouden er van deze zwerm naar verwachting gemiddeld slechts zo'n 4 meteoren per uur vallen. Rond 9:00 uur staat de radiant van de zwerm in het hoogste punt (op 77°) aan de hemel. Het beste moment om Aurigiden waar te nemen is op 1 september rond 5:30 uur (zie het kaartje). De radiant staat op dat moment zo'n 53° boven de oostelijke horizon. Er is dan bij ons ieder uur niet meer dan één meteoor zichtbaar van deze zwerm. Samen met meteoren van andere zwermen, en sporadische meteoren, zijn er bij donkere, heldere hemel in totaal circa 1–5 “vallende sterren” per uur te zien. De Maan is voor ongeveer 85% verlicht en kan dit jaar flink storen; de zwakkere meteoren zullen hierdoor niet zichtbaar zijn. Rond 6:15 uur gaat het schemeren en om 6:51 uur komt de Zon op. De piek van deze zwerm is relatief laag en de lengte van het maximum is met 2,8 dagen vrij kort, waardoor er ook in totaal maar weinig meteoren te zien zijn. Zie de detailpagina Aurigiden 2026 voor meer informatie over deze meteoren. |
| 01-09 21:00 | Venus staat 1,5° ten zuidwesten van Spica, de helderste ster van het sterrenbeeld Maagd (+1,0m). De dichtste nadering vindt om 02:49 plaats, onder de horizon voor een waarnemer in de Benelux. De samenstand is met veel moeite te zien op 1 september rond 21 uur, of op 2 september rond 20:45 uur. Het tweetal staat in het eerste geval zo'n 3° boven de westzuidwestelijke horizon, 1,5° van elkaar vandaan. In het andere geval is de samenstand te zien boven de westzuidwestelijke horizon, op een hoogte van circa 4°, zo'n 1,6° van elkaar vandaan. Kies een waarneemplaats met vrije blik op de horizon. De Zon staat slechts 4° onder de horizon. De helderheid van Venus is nu -4,6m. |
| 02-09 04:49 | Tussen 4:49 en 5:22 uur zijn Io en Callisto gelijktijdig te zien op de schijf van Jupiter. Jupiter staat boven de oostnoordoostelijke horizon, op een hoogte van 6°, dus kies een waarneemplaats met een vrije blik op de horizon. De Zon staat 16° onder de horizon en het is donker. Voor het waarnemen van een (schaduw)overgang is een redelijk grote telescoop nodig. |
| 03-09 06:09 | Jupiters satelliet Io staat op slechts 0,31” ten noorden van Europa. Europa bedekt Io voor 55%. De bedekking duurt van 6:07:14 tot 6:11:14 uur. Jupiter staat op een hoogte van 15° boven de oostelijke horizon. De Zon staat 7° onder de horizon en het schemert. Om een nauwe samenstand van manen van Jupiter te bekijken is een goede verrekijker op statief voldoende, maar om de bedekking te kunnen volgen is een telescoop met redelijke diameter vereist. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie. |
| 04-09 04:44 | Van 4:44 tot 5:34 uur staan alle Galileïsche manen ten westen van Jupiter. Van binnen naar buiten: Ganymedes, Io, Europa en Callisto. Jupiter staat in het oostnoordoosten op een hoogte van 7° boven de horizon. Een waarneemplaats met een vrije blik op de horizon is hierdoor noodzakelijk. De Zon staat 16° onder de horizon en het is donker. Om de Galileïsche manen van Jupiter te bekijken is een verrekijker op statief al genoeg. Zie ook het slingerdiagram voor de manen van Jupiter. |
| 04-09 09:51 | De Maan is in de fase van Laatste Kwartier. De linker helft van de Maan is nu verlicht en de Maan is met name 's ochtends vroeg zichtbaar. Rond, en vooral na Laatste Kwartier is een goed moment om het maanoppervlak waar te nemen; Op de grens tussen het verlichte en het donkere deel van de Maan gaat de Zon net onder. De lange schaduwen van de bergen en kraterranden brengen een extra diepte-effect met zich mee en de Maan is daarmee, bekeken door een verrekijker of telescoop, duidelijk meer dan een gladde schijf. Zie ook de maandelijkse maanfasekalender. |
| 03-09 13:41 | Venus is in het aphelium van haar baan. De afstand tot de Zon is nu groot en bedraagt 0,728AE, ofwel 108,942 miljoen km. Vanaf Venus lijkt de Zon circa 1,4 maal zo groot als vanaf de Aarde. De planeet ontvangt door de geringere afstand tot de Zon ongeveer 1,9 maal meer licht en warmte dan de Aarde. |
| 06-09 22:42 | De Maan staat in het perigeum; het punt van zijn baan om de Aarde dat het dichtst bij de Aarde ligt. De afstand tot de Maan bedraagt op dit moment 368259 km. De schijnbare diameter van de Maan is groter dan gemiddeld (32’26,9”), door de kleinere afstand. De Maan is krimpend, voor 24% verlicht en is vooral laat in de nacht (in het (zuid)oosten) en 's ochtends vroeg (ongeveer in het zuiden) goed te zien. Het kaartje toont de Maan om 6:24 uur in het sterrenbeeld Tweelingen, op een hoogte van 49° boven de oostzuidoostelijke horizon. Met een verrekijker op een statief zijn, vooral op de grens tussen licht en donker op de Maan, de maankraters goed te zien. Zie ook de interactieve applet Verschijnselen van de Maan. |
| 07-09 02:29 | De Maan staat 2,0° ten noorden van Mars (+1,2m), in het sterrenbeeld Tweelingen. De dichtste nadering vindt om 21:13 plaats, onder de horizon voor een waarnemer in de Benelux. De samenstand is te zien op 7 september rond 2:30 uur. De twee objecten staan dan boven de oostnoordoostelijke horizon, op een hoogte van ongeveer 6°, 4,3° van elkaar verwijderd. De Maan is voor 21% verlicht. Voor de zichtbaarheid van Maan en planeten, zie Vannacht aan de hemel. |
| 07-09 06:30 | De Maan staat 4,0° ten zuiden van Pollux, de helderste ster van het sterrenbeeld Tweelingen (+1,1m). De dichtste nadering gebeurt om 06:57, bij ons op een hoogte van 44° boven de oostzuidoostelijke horizon en in de schemering. Bekijk de samenstand rond 6:30 uur. Het tweetal staat dan in het oosten, op een hoogte van ongeveer 40°, 4,0° van elkaar verwijderd. De Zon staat slechts 5° onder de horizon. De Maan is voor 19% verlicht. Voor de zichtbaarheid en andere gegevens van de Maan, zie de pagina Vannacht aan de hemel. |
| 08-09 04:32 | Tussen 4:32 en 6:27 uur staan alle Galileïsche manen ten westen van Jupiter. Vanaf Jupiter gezien zijn dat Io, Ganymedes, Europa en Callisto. Jupiter staat boven de oostnoordoostelijke horizon, op een hoogte van 11°, en goed zicht op de horizon is nodig om dit te kunnen zien. De Zon staat 14° onder de horizon. |
| 08-09 05:24 | Jupiters satelliet Io staat op 2,1” ten noorden van Ganymedes. Jupiter staat boven de oostnoordoostelijke horizon, op een hoogte van 11°. Een waarneemplaats met een vrije blik op de horizon is hierdoor noodzakelijk. De Zon staat 15° onder de horizon. Om de manen van Jupiter te bekijken is een verrekijker op statief al voldoende. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie. |
| 08-09 06:30 | De Maan bedekt Jupiter (-1,8m), in het sterrenbeeld Kreeft. Het maximum van de bedekking vindt om 20:32 plaats, onder de horizon voor een waarnemer in de Benelux en in de schemering. De samenstand is te zien rond 6:30 uur, of op 9 september rond 5:30 uur. De twee objecten staan in het eerste geval in het oosten, op een hoogte van ongeveer 24°, op een afstand van 7,6° van elkaar. In het tweede geval staan de twee hemellichamen boven de oostnoordoostelijke horizon, op een hoogte van circa 9°, zo'n 6,0° van elkaar vandaan. De Maan is voor ongeveer 8% verlicht. Zie de detailpagina voor meer gegevens over deze bedekking. Voor de zichtbaarheid van Maan en planeten, zie Vannacht aan de hemel. |
| 09-09 04:35 | De Galileïsche maan Ganymedes staat op slechts 0,82” ten zuiden van Callisto. Ganymedes bedekt Callisto voor 29%. De bedekking duurt van 4:31:08 tot 4:40:22 uur. Jupiter staat in het oostnoordoosten op een hoogte van 4° boven de horizon, en goed zicht op de horizon is nodig om dit te kunnen zien. De Zon staat 21° onder de horizon en het is goed donker. Om een nauwe samenstand van manen van Jupiter te bekijken is een goede, stabiele verrekijker op statief genoeg, maar om de bedekking te kunnen volgen is een telescoop met redelijke diameter vereist. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie. |
| 09-09 06:45 | De Maan staat 1,4° ten zuidwesten van Regulus, de helderste ster van het sterrenbeeld Leeuw (+1,4m). De dichtste nadering gebeurt om 21:56, onder de horizon voor een waarnemer in de Lage Landen. De samenstand is alleen met veel moeite zichtbaar rond 6:45 uur, of op 10 september rond 6:15 uur. De twee objecten staan in het eerste geval boven de oostelijke horizon, op een hoogte van ongeveer 14°, op een onderlinge afstand van 8,1°. In het tweede geval staan de twee hemellichamen op circa 4° boven de oostnoordoostelijke horizon, zo'n 5,9° van elkaar vandaan. De Zon staat slechts 4° onder de horizon. De Maan is voor ongeveer 3% verlicht. De pagina Vannacht aan de hemel toont wanneer de Maan en deepsky-objecten te zien zijn. |
| 10-09 07:28 | Vanochtend kunnen we, onder gunstige omstandigheden, de laatste maansikkel zien voor de komende Nieuwe Maan. Het is 1,0 dagen (25 uur) voor Nieuwe Maan; de Maan is voor 1,1% verlicht en afnemend. De schijnbare breedte van de maansikkel bedraagt slechts 0,3’ en is alleen kort voor zonsopkomst, dus in de ochtendschemering, met moeite zichtbaar. Bijgaand kaartje toont de Maan om 06:31 uur in het sterrenbeeld Leeuw, op een hoogte van slechts 3,4° boven de oostelijke horizon. Op dit moment staat de Maan 10,0° hoger aan de hemel dan de Zon. De Maan komt 1,1 uur voor de Zon op, om 06:02. De afstand aan de hemel tussen Zon en Maan bedraagt 11,8°. Een waarneemplaats met vrije blik op de horizon is noodzakelijk. Een eenvoudige verrekijker is nodig om de dunne sikkel te zien. Anders dan de laatste maansikkel speelt de eerste verschijning van de jonge Maan een rol in een aantal kalenders, om het begin van een nieuwe maand aan te duiden. De laatste dunne maansikkel is gewoon een mooi verschijnsel aan de sterrenhemel. Meer verschijningen en uitleg zijn te vinden op de pagina Eerste en laatste maansikkels. |
| 10-09 20:25 | Uranus is stationair in ecliptische lengte. De planeet keert zijn bewegingsrichting ten opzichte van de sterren om en gaat tegen de gangbare richting in bewegen. Hiermee begint Uranus' oppositielus en de planeet wordt steeds beter zichtbaar naarmate zijn oppositie nadert. De planeet is op dit moment met name 's ochtends goed zichtbaar en de opkomst van de planeet vindt elke dag iets vroeger plaats. Tijdens de oppositie zal Uranus rond zonsondergang opkomen en rond zonsopkomst weer ondergaan, en daarmee vrijwel de gehele nacht zichtbaar zijn. De gasplaneet Uranus is al met een verrekijker of kleine telescoop aan de hemel te vinden. Onder zeer gunstige omstandigheden (goed weer, donker) is de planeet zelfs met het blote oog te onderscheiden, wanneer je precies weet waar te zoeken. In een telescoop met grote vergroting is een klein schijfje te zien, dat niet al teveel details prijsgeeft. Uranus staat in het sterrenbeeld Stier. De planeet heeft een helderheid van +5,7m en zijn schijnbare diameter meet 3,7”. Gebruik deze hemelkaart om de planeet te vinden. Voor meer informatie over de positie en zichtbaarheid van de planeet, zie het hoofdstuk Uranus. Zie deze applet Planeetverschijnselen voor meer verschijnselen van Uranus. |
| 11-09 05:27 | Het is Nieuwe Maan. Vanaf de Aarde gezien staat de Maan in dezelfde richting als de Zon, zodat de verre kant van de Maan wordt verlicht en de donkere kant van de Maan naar de Aarde gekeerd is. Bovendien is de Nieuwe Maan alleen overdag boven de horizon. Vanwege deze twee oorzaken kunnen we de Maan op dit moment niet waarnemen. Doordat de Maan zowel minimaal verlicht is, als 's nachts onder de horizon staat, zijn de dagen rond Nieuwe Maan een goed moment om deepsky-objecten waar te nemen. De Maan beweegt 2,3° ten zuiden langs de Zon, en er vindt bij ons geen eclips plaats. |
| 11-09 06:12 | De Galileïsche maan Io staat 2,1” ten zuiden van Ganymedes. Jupiter staat boven de oostelijke horizon, op een hoogte van 19°. De Zon staat 9° onder de horizon. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie. |
| 12-09 05:03 | De Maan staat 3.9° ten zuidwesten van Mercurius (-0.6m), in het sterrenbeeld Maagd. De dichtste nadering vindt om 05:04 plaats, bij ons onder de horizon. De samenstand is vanuit de Lage Landen vrijwel onzichtbaar. |
| 13-09 00:00 | Deze tijd van het jaar is prima geschikt om de planetaire nevel NGC7662, ook de Blue Snowball genaamd, waar te nemen. NGC7662 staat in het sterrenbeeld Andromeda, heeft een helderheid van 9,0m en zijn schijnbare afmeting bedraagt 2,2’. Dit is een circumpolair object en staat om 01:37 uur aan het hoogste punt, op een hoogte van 80°, dus vrijwel in het zenit. Helder weer en een donkere, maanloze hemel zijn belangrijker voor het waarnemen van deepsky-objecten dan de precieze datum. Om een donker moment zonder Maan te vinden kunnen de schemerdiagrammen in het hoofdstuk De Zon van pas komen. Bij het waarnemen van een zwakker en nevelig object als deze planetaire nevel is een redelijke telescoop nodig om detail te kunnen zien. Zie de pagina NGC7662 voor meer details. Gegevens van ruim 1200 andere deepsky-objecten zijn te vinden via de pagina Gegevens van sterrenbeelden. Foto: DSS. |
| 13-09 20:06 | Vanavond kunnen we, onder gunstige omstandigheden, de eerste maansikkel zien na de afgelopen Nieuwe Maan. Het is op dit moment 2,6 dagen na Nieuwe Maan; de Maan is voor 7,9% verlicht en wassend. De maansikkel heeft een breedte aan de hemel van 2,4’ en hij is kort na zonsondergang zichtbaar. Bijgaand kaartje toont de Maan om 20:04 uur in het sterrenbeeld Maagd, op een hoogte van slechts 1,3° boven de horizon, in het westzuidwesten. De Zon staat nu 3,8° lager aan de hemel dan de Maan. De Maan gaat om 20:19 onder, 0,3 uur na de Zon. De afstand aan de hemel tussen Zon en Maan is nu 32,5°. Een waarneemplaats met goed zicht op de horizon is aan te raden. Een verrekijker kan helpen om de Maan gemakkelijker te vinden. In verschillende kalenders luidt de eerste verschijning van de jonge maansikkel het begin van een nieuwe maand in; ons woord maand komt dan ook van Maan. Los daarvan ziet een jonge maansikkel aan de hemel er fraai uit. Meer verschijningen en uitleg zijn te vinden op de pagina Eerste en laatste maansikkels. |
| 14-09 11:31 | De Maan bedekt Venus (-4.7m), in het sterrenbeeld Maagd. Het maximum van de bedekking gebeurt om 11:31, bij ons 0° onder de horizon en bovendien bij daglicht. De samenstand is vanuit de Lage Landen vrijwel onzichtbaar. Zie de detailpagina voor meer informatie over deze bedekking. |
| 14-09 20:15 | De Maan staat 3,1° ten zuiden van Spica, de helderste ster van het sterrenbeeld Maagd (+1,0m). De dichtste nadering vindt om 22:37 plaats, onder de horizon voor een waarnemer in de Benelux. De samenstand is alleen met veel moeite zichtbaar op 14 september rond 20:15 uur. De twee objecten staan dan boven de westzuidwestelijke horizon, op een hoogte van ongeveer 2°, op een onderlinge afstand van 12,2°. Kies een waarneemplaats met vrije blik op de horizon. De Zon staat slechts 4° onder de horizon. De Maan is voor 14% verlicht. |
| 17-09 20:00 | De Maan staat 1,2° ten zuiden van Antares, de helderste ster van het sterrenbeeld Schorpioen (+1,0m). De dichtste nadering gebeurt om 13:16, onder de horizon voor een waarnemer in de Lage Landen en bovendien bij daglicht. De samenstand is met veel moeite te zien rond 20 uur. De twee objecten staan dan boven de zuidzuidwestelijke horizon, op een hoogte van ongeveer 8°, op een onderlinge afstand van 2,8°. De Zon staat slechts 2° onder de horizon. De Maan is voor 40% verlicht. Voor de zichtbaarheid van Maan en deepsky-objecten, zie Vannacht aan de hemel. |
| 18-09 05:02 | De Galileïsche maan Europa staat 1,0” ten zuiden van Ganymedes. Er vindt net geen bedekking plaats tussen de twee manen. Tussen de randen van de twee satellieten bevindt zich slechts 0,08”. Jupiter staat op een hoogte van 12° boven de oostnoordoostelijke horizon, dus kies een waarneemplaats met een vrije blik op de horizon. De Zon staat 21° onder de horizon en het is donker. Om een nauwe samenstand van manen van Jupiter te bekijken is een goede verrekijker op statief nodig. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie. |
| 18-09 22:43 | De Maan is in de fase van Eerste Kwartier. De rechter helft van de Maan is nu verlicht en de Maan is vooral in de avond en vroege nacht zichtbaar. Rond, en vooral voor Eerste Kwartier is een goed moment om het maanoppervlak waar te nemen; Op de grens tussen het verlichte en het donkere deel van de Maan komt de Zon net op. Hierdoor werpen bergen en kraterranden lange schaduwen, wat een extra diepte-effect veroorzaakt, en het maanoppervlak krijgt daarmee, bekeken door een kijker, een duidelijk driedimensionaal karakter. |
| 19-09 05:00 | De Maan is in het punt van zijn baan dat het verst van de Aarde ligt: het apogeum. De afstand tussen de Aarde en de Maan bedraagt 404221 km. Door de grotere afstand lijkt de Maan nu kleiner aan de hemel te staan dan gemiddeld: 29’33,7”. De Maan is op dit moment wassend, voor 60% verlicht en is met name 's avonds (in het zuiden) en in de vroege nacht (in het westen) goed te zien. Het kaartje toont de Maan om 20:19 uur in het sterrenbeeld Boogschutter, op een hoogte van 10° boven de horizon, in het zuiden. Met een verrekijker op een statief zijn, vooral op de grens tussen licht en donker op de Maan, de maankraters goed te zien. Zie de applet Verschijnselen van de Maan voor meer gegevens. |
| 21-09 05:25 | Vannacht zijn overgangen van Europa en haar schaduw over de planeetschijf van Jupiter in zijn geheel te zien. Om 5:25 uur zien we het begin van de overgang op het moment dat Europa voor de Jupiterschijf verschijnt, en duurt tot 6:38 uur, wanneer Europa's schaduw de Jupiterschijf weer achter zich laat. Voor het bekijken van een overgang of een schaduwovergang is een redelijk grote telescoop nodig. Zie de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter voor meer details. |
| 23-09 02:05 | Herfstequinox; begin van de herfst. De Zon verwisselt het noordelijk halfrond voor het zuidelijk halfrond en staat precies boven de evenaar van de Aarde. Vandaag duurt de dag (ongeveer) even lang als de nacht (Latijn: equi = gelijk, nox = nacht), na vandaag duren de nachten langer dan de dagen. Voor een liefhebber van de sterrenhemel begint nu de meest interessante helft van het jaar. De zomer duurde 93,65 dagen, de herfst zal 89,86 dagen lang zijn. De elliptische baan van de Aarde om de Zon is verantwoordelijk voor het feit dat de seizoenen niet even lang zijn; wanneer de Aarde dichter bij de Zon staat (op dit moment is dat in de winter), beweegt zij sneller en duurt dat seizoen korter. Voor meer gegevens, zie de tabel de seizoenen. Dit heet ook wel de astronomische herfst, de weerkundige herfst is al op 1 september begonnen. Op het zuidelijk halfrond zijn de seizoenen tegengesteld aan die op het noordelijk halfrond en daar begint nu de lente. |
| 23-09 06:31 | De Galileïsche maan Io staat slechts 0,37” ten noorden van Europa. Europa wordt voor 57% bedekt door Io. De bedekking duurt van 6:29:34 tot 6:33:08 uur. Jupiter staat in het oosten op een hoogte van 27° boven de horizon. De Zon staat 9° onder de horizon. Voor het waarnemen van een nauwe samenstand tussen de Jupitermanen is een goede, stabiele verrekijker op statief genoeg, maar om details van de bedekking te zien is een flinke telescoop nodig. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie. |
| 24-09 00:00 | Dit is een goed moment in het jaar om de gasnevel NGC7822 waar te nemen. De gasnevel is te vinden in het sterrenbeeld Cepheus en heeft een schijnbare afmeting van 60,0’. Het object is circumpolair en staat om 01:32 uur in het hoogste punt aan de hemel, op 73° boven de horizon. Voor het waarnemen van deepsky-objecten is de precieze datum minder belangrijk dan een donkere, liefst maanloze, hemel. Zoek een donkere waarneemplaats en kijk rond Nieuwe Maan, bijvoorbeeld in de dagen rond 10 oktober. Bij het waarnemen van een zwak en contrastarm object als deze gasnevel is een behoorlijke telescoop nodig om iets te kunnen zien. Zie de pagina NGC7822 voor meer details. Gegevens van andere fraaie deepsky-objecten zijn te vinden op de pagina Deepsky-objecten per maand. Foto: DSS. |
| 25-09 05:50 | Tussen 5:50 en 6:56 uur nemen we alle grote Jupitermanen ten westen van de planeetschijf waar. In toenemende afstand van de planeet staan Io, Europa, Ganymedes en Callisto. Jupiter staat in het oosten op een hoogte van 27° boven de horizon. De Zon staat 11° onder de horizon. Voor het waarnemen van de manen van Jupiter is een verrekijker op statief al genoeg. |
| 26-09 01:55 | De Maan bedekt 14 Piscium, een ster van magnitude +5,9 in het sterrenbeeld Vissen. De ster verdwijnt om 01:55 achter de zeer dunne onverlichte maanrand en komt om 02:52 uur weer tevoorschijn aan de verlichte kant van de Maan. De Maan staat bij de intrede 35° boven de horizon, bij de uittrede is dat 32°, voor een waarnemer in Utrecht. De Maan is voor 99% verlicht, wat het moeilijk maakt om de bedekking waar te nemen. Deze tabel toont de details van de bedekking voor een aantal plaatsen in Nederland en België. |
| 26-09 03:36 | Neptunus is in oppositie. De planeet staat nu tegenover de Zon aan de hemel, is daardoor de hele nacht zichtbaar en staat bovendien relatief dicht bij de Aarde. Dat laatste zorgt ervoor dat de planeet zowel groot als helder aan de hemel staat. Dit is een ideaal moment om Neptunus waar te nemen. Om Neptunus te zien is een flinke verrekijker op statief of een kleine telescoop nodig. Zelfs met de grootste telescopen is weinig detail te zien op deze verre gasplaneet, en Neptunus blijft ook bij grote vergroting een klein, blauwachtig schijfje. De helderheid van Neptunus bedraagt +7,8m, zijn schijnbare diameter is 2,4”. We vinden de planeet in het sterrenbeeld Vissen. Voor een waarnemer in Utrecht bereikt de planeet rond 01:34 uur zijn maximale hoogte van 38°, zie deze hemelkaart. Voor meer informatie over de positie en zichtbaarheid van de planeet, zie het hoofdstuk Neptunus. Details voor alle opposities van Neptunus, inclusief oppositiekaarten, zijn te vinden op de pagina opposities van Neptunus. |
| 26-09 10:06 | Mercurius staat 53' ten noordoosten van Spica, de helderste ster van het sterrenbeeld Maagd (+1,0m). De dichtste nadering gebeurt om 10:06, in onze streken op 3° hoogte, maar bij daglicht. Vanuit onze streken is er van de samenstand niet veel te zien. De helderheid van Mercurius is nu -0,1m. |
| 26-09 18:49 | Het is Volle Maan. De Maan staat tegenover de Zon aan de hemel. We zien hierdoor de Maan vrijwel de hele nacht, en de verlichte kant van de Maan is naar de Aarde gekeerd. Hoewel de Maan als geheel op dit moment erg goed te zien is, zijn er weinig details op de Maan zichtbaar. Doordat het zonlicht op de Maan ongeveer uit de richting van de Aarde komt zijn er vanaf de Aarde geen schaduwen van kraters en bergen op de Maan te zien, wat ervoor zorgt dat er nauwelijks contrast is op het maanoppervlak. Daar komt nog bij dat de Volle Maan andere, zwakkere hemelobjecten overstraalt, zodat deze niet of nauwelijks zichtbaar zijn. Zie ook: Hoe ontstaan de fasen van de Maan? in de veelgestelde vragen. |
| 27-09 06:59 | De Maan staat 5,7° ten noorden van Saturnus (+0,3m), in het sterrenbeeld Walvis. De dichtste nadering gebeurt om 10:51, voor een waarnemer in onze streken onder de horizon en bovendien bij daglicht. Bekijk de samenstand rond 7 uur, of op 27 september rond 20:15 uur. Het tweetal staat in het eerste geval boven de westelijke horizon, op een hoogte van ongeveer 12°, 6,1° van elkaar vandaan. In het tweede geval staan de twee hemellichamen op een hoogte van ongeveer 6° in het oosten, zo'n 8,7° van elkaar vandaan. De Maan is voor ongeveer 100% verlicht. Voor de zichtbaarheid van Maan en planeten, zie Vannacht aan de hemel. |
| 27-09 11:00 | Mercurius is in het aphelium. De afstand van de planeet tot de Zon is op dit moment groter dan gemiddeld: circa 0,467AE, of zo'n 69,817 miljoen km. Vanaf Mercurius lijkt de Zon circa 2,1 maal zo groot als vanaf de Aarde. De planeet ontvangt door de geringere afstand tot de Zon ongeveer 4,6 maal meer licht en warmte dan de Aarde. |
| 28-09 03:36 | Tussen 3:36 en 7:01 uur nemen we alle grote Jupitermanen ten oosten van de planeetschijf waar. Vanaf Jupiter gezien zijn dat Europa, Io, Callisto en Ganymedes. Jupiter staat boven de oostelijke horizon, op een hoogte van 19°. De Zon staat 21° onder de horizon en het is goed donker. |
| 29-09 23:43 | De ster ε Arietis, een ster met een helderheid van +4,7m in het sterrenbeeld Ram, wordt bedekt door de Maan. De ster wordt bedekt door de verlichte rand van de Maan om 23:43 uur. Om 00:30 uur wordt deze weer zichtbaar aan de dunne onverlichte maanrand. De Maan staat bij de intrede 32° boven de horizon, bij de uittrede is dat 39°, voor een waarnemer in Utrecht. De Maan is voor 87% verlicht. Deze tabel toont de details van de bedekking voor een aantal plaatsen in Nederland en België. |
| 30-09 21:14 | De Maan bedekt de Pleiaden, in het sterrenbeeld Stier. Het maximum van de bedekking gebeurt om 19:13, bij ons 7° onder de horizon en in de schemering. Bekijk de samenstand rond 21:15 uur. De twee objecten staan dan boven de oostnoordoostelijke horizon, op een hoogte van ongeveer 5°, 1,2° van elkaar vandaan. De Maan is voor 80% verlicht. Zie de detailpagina voor meer informatie over deze bedekking. Voor de zichtbaarheid van Maan en deepsky-objecten, zie Vannacht aan de hemel. |
|