| 07-03 05:15 | De ster 83 Virginis, een ster met een helderheid van +5,5m in het sterrenbeeld Maagd, wordt bedekt door de Maan. De ster verdwijnt om 05:15 achter de verlichte maanrand en komt om 06:31 uur weer tevoorschijn aan de dunne onverlichte kant van de Maan. Bij het begin van de bedekking staat de Maan te Utrecht 18° boven de horizon, bij het einde 11°. De Maan is voor 86% verlicht. Voor meer informatie over deze bedekking, voor een aantal waarneemlocaties in Nederland en België, zie deze tabel. | | 07-03 19:29 | Venus staat 55' ten noordwesten van Saturnus (+1,0m), in het sterrenbeeld Vissen. De dichtste nadering gebeurt om 14:15, in onze streken op 37° hoogte, maar bij daglicht. De samenstand is alleen met veel moeite zichtbaar op 7 maart rond 19:30 uur, of op 8 maart rond 18:45 uur. De twee objecten staan in het eerste geval in het westen, circa 2° boven de horizon, op een onderlinge afstand van 1,3°. In het tweede geval staan de twee hemellichamen op circa 9° boven de westzuidwestelijke horizon, 56' van elkaar verwijderd. Kies een waarneemplaats met vrije blik op de horizon. De Zon staat slechts 3° onder de horizon. Venus heeft op dit moment een helderheid van -3,9m. Voor de zichtbaarheid van de planeten, zie Vannacht aan de hemel. |
| 08-03 20:15 | In de nacht van 8 op 9 maart is een bedekking door de Jupiterschijf en een verduistering door de Jupiterschaduw van Ganymedes in zijn geheel te zien. De bedekking begint om 20:15 uur, op het moment dat Ganymedes achter de schijf van Jupiter verdwijnt, en duurt tot 4:15 uur, wanneer Ganymedes weer tevoorschijn komt vanuit Jupiters schaduw. Tussen beide gebeurtenissen in is te zien hoe Ganymedes van achter de planeet tevoorschijn komt (23:32 uur) en Ganymedes in de schaduw van Jupiter verdwijnt (00:51 uur). Voor meer details, zie de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter. |
| 09-03 00:09 | De Galileïsche maan Io staat op 11,5” ten zuiden van Ganymedes. Jupiter staat boven de westzuidwestelijke horizon, op een hoogte van 41° en de planeet is gemakkelijk te vinden. De Zon staat 42° onder de horizon en het is donker. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie. |
| 09-03 00:26 | Vannacht zijn overgangen van Io en haar schaduw over de planeetschijf van Jupiter volledig waar te nemen. De overgang begint om 0:26 uur, wanneer Io de schijf van Jupiter betreedt, en eindigt om 3:52 uur, op het moment dat Io's schaduw de Jupiterschijf weer achter zich laat. Tussen beide gebeurtenissen in is waar te nemen hoe Io's schaduw de schijf van Jupiter betreedt (om 01:35 uur) en Io de schijf van Jupiter weer verlaat (02:43 uur). Voor het bekijken van een overgang of een schaduwovergang is een redelijk grote telescoop nodig. Zie de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter voor meer details. |
| 09-03 19:17 | De Galileïsche maan Io staat op 5,7” ten noorden van Europa. Jupiter staat boven de zuidoostelijke horizon, op een hoogte van 57° en de planeet is goed zichtbaar. De Zon staat 8° onder de horizon, in de schemering. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie. |
| 09-03 21:23 | In de nacht van 9 op 10 maart is een verduistering van de maan Callisto door Jupiters schaduw volledig waar te nemen. De verduistering begint om 21:23 uur, wanneer Callisto in Jupiters schaduw verdwijnt, en duurt tot 1:38 uur, wanneer Callisto weer tevoorschijn komt vanuit Jupiters schaduw. Voor meer details en andere verschijnselen, zie deze tabel. |
| 09-03 21:47 | In de nacht van 9 op 10 maart zijn een bedekking door de planeetschijf van Jupiter en verduistering van Io volledig te zien. Om 21:47 uur zien we het begin van de bedekking wanneer Io achter de schijf van Jupiter verdwijnt, en duurt tot 1:12 uur, op het moment dat Io weer uit Jupiters schaduw verschijnt. Voor het bekijken van een bedekking is een telescoop nodig, voor het volgen van een verduistering is een verrekijker op statief genoeg. |
| 09-03 21:47 | Tot 1:12 zijn van de Galileïsche manen van Jupiter alleen Europa en Ganymedes zichtbaar. |
| 10-03 06:30 | De Maan staat 1,3° ten zuiden van Antares, de helderste ster van het sterrenbeeld Schorpioen (+1,0m). De dichtste nadering gebeurt om 14:09, onder de horizon voor een waarnemer in de Lage Landen en bovendien bij daglicht. Bekijk de samenstand rond 6:30 uur. De twee objecten staan dan in het zuiden, op een hoogte van ongeveer 10°, op een onderlinge afstand van 3,6°. De Maan is voor 61% verlicht. Voor de zichtbaarheid en andere gegevens van de Maan, zie de pagina Vannacht aan de hemel. |
| 10-03 14:43 | De Maan staat in het apogeum; het punt van zijn baan om de Aarde dat het verst van de Aarde ligt. De afstand tot de Maan bedraagt op dit moment 404384 km. Door de grotere afstand lijkt de Maan nu kleiner aan de hemel te staan dan gemiddeld: 29’33,0”. De Maan is op dit moment krimpend, voor 60% verlicht en is vooral laat in de nacht (in het (zuid)oosten) en 's ochtends vroeg (ongeveer in het zuiden) goed te zien. Het kaartje toont de Maan om 5:43 uur in het sterrenbeeld Schorpioen, op een hoogte van 10° boven de horizon, in het zuiden. Met een verrekijker op een statief zijn kraters te zien, met name op de grens tussen het verlichte en het donkere deel van de Maan. Zie de applet Verschijnselen van de Maan voor meer gegevens. |
| 10-03 20:04 | Vanavond is een overgang van Io's schaduw en van de maan zelf over de planeetschijf van Jupiter bijna helemaal waar te nemen. Om 20:04 uur zien we het begin van de schaduwovergang op het moment dat Io's schaduw de schijf van Jupiter betreedt, en eindigt om 22:21 uur, wanneer Io's schaduw de Jupiterschijf weer achter zich laat. Tussen beide gebeurtenissen in is te zien hoe Io de schijf van Jupiter verlaat (21:10 uur). |
| 11-03 01:14 | Jupiters satelliet Ganymedes staat 12,9” ten zuiden van Callisto. Jupiter staat op een hoogte van 30° boven de westelijke horizon. De Zon staat 41° onder de horizon en het is donker. Voor het waarnemen van de Galileïsche manen is een goede, stabiele verrekijker genoeg. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie. |
| 11-03 02:02 | Jupiters satelliet Io staat op 5,6” ten zuiden van Europa. Jupiter staat in het westen op een hoogte van 22° boven de horizon. De Zon staat 39° onder de horizon en het is goed donker. Zie ook de figuur hiernaast en de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter voor meer informatie. |
| 11-03 04:30 | Jupiter is stationair in ecliptische lengte. De planeet keert zijn bewegingsrichting ten opzichte van de sterren om en gaat weer in de gangbare richting bewegen. Hiermee eindigt de oppositielus van Jupiter en het moment van beste zichtbaarheid van de planeet is nu voorbij. De planeet is op dit moment met name 's avonds goed zichtbaar, maar gaat iedere dag wat vroeger onder en is steeds korter zichtbaar. Jupiter is met het blote oog als een opvallend heldere “ster” aan de hemel zichtbaar. Al met een verrekijker (op statief) zijn de vier grote Galileïsche manen te zien. Met behulp van een telescoop kunnen de bandenstructuur en de Grote Rode Vlek van de reuzenplaneet worden waargenomen. Ook zijn dan overgangen, verduisteringen en bedekkingen van de jupitermanen te zien. De helderheid van Jupiter bedraagt -2,4m, zijn schijnbare diameter is 41,5”. We vinden de planeet in het sterrenbeeld Tweelingen. Gebruik deze hemelkaart om de planeet op te zoeken. Voor meer informatie over de positie en zichtbaarheid van de planeet, zie het hoofdstuk Jupiter. Zie de applet Planeetverschijnselen voor meer gegevens. |
| 11-03 10:38 | De Maan is in de fase van Laatste Kwartier. De linker helft van de Maan is nu verlicht en de Maan is met name 's ochtends vroeg zichtbaar. Rond, en vooral na Laatste Kwartier is een goed moment om het maanoppervlak waar te nemen; Op de grens tussen het verlichte en het donkere deel van de Maan gaat de Zon net onder. De lange schaduwen van de bergen en kraterranden brengen een extra diepte-effect met zich mee en de Maan is daarmee, bekeken door een verrekijker of telescoop, duidelijk meer dan een gladde schijf. Zie ook de maandelijkse maanfasekalender. |
| 11-03 19:41 | Van 19:41 tot 4:12 uur (12 maart) staan alle Galileïsche manen ten oosten van Jupiter. Van binnen naar buiten: Io, Ganymedes, Europa en Callisto. Jupiter staat in het westzuidwesten op een hoogte van 41° boven de horizon en de planeet is gemakkelijk te vinden. De Zon staat 40° onder de horizon en het is donker. Om de Galileïsche manen van Jupiter te bekijken is een verrekijker op statief al genoeg. Zie ook het slingerdiagram voor de manen van Jupiter. |
| 11-03 21:33 | De Galileïsche maan Europa staat 8,8” ten noorden van Ganymedes. Jupiter staat boven de zuidzuidwestelijke horizon, op een hoogte van 58° en de planeet is gemakkelijk te vinden. De Zon staat 27° onder de horizon en het is goed donker. Zie ook de figuur hiernaast en de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter voor meer informatie. |
| 12-03 01:34 | De Galileïsche maan Io staat op 9,0” ten noorden van Ganymedes. Jupiter staat in het westen op een hoogte van 26° boven de horizon. De Zon staat 40° onder de horizon en het is donker. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie. |
| 14-03 20:49 | In de nacht van 14 op 15 maart zijn een bedekking door de planeetschijf van Jupiter en verduistering van Europa volledig waar te nemen. Om 20:49 uur zien we het begin van de bedekking wanneer Europa achter Jupiter verdwijnt, en duurt tot 2:08 uur, wanneer Europa weer tevoorschijn komt vanuit Jupiters schaduw. Zie deze tabel voor meer details en andere verschijnselen. |
| 15-03 00:00 | Het maximum van de meteorenzwerm Virginiden vindt vandaag plaats. De meteoren van de Virginiden zijn traag, met soms vuurbollen. Wanneer de radiant in het zenit zou staan, zouden er van deze zwerm naar verwachting gemiddeld zo'n 5 meteoren per uur vallen. De radiant van de zwerm staat rond 1:00 uur in het hoogste punt aan de hemel, op 41° boven de horizon. Er is dan bij ons ieder uur slechts een enkele meteoor van deze zwerm zichtbaar. Samen met meteoren van andere zwermen, en sporadische meteoren, zijn er bij donkere, heldere hemel in totaal circa 5–11 meteoren per uur zichtbaar. Op een goed donkere plek zijn ongeveer vier keer zoveel meteoren te zien als in dichtbevolkt gebied. De Maan komt om 5:49 uur op, is voor ongeveer 20% verlicht en stoort niet erg. Rond 6:15 uur gaat het schemeren en om 6:54 uur komt de Zon op. De piek van deze zwerm is relatief laag, maar de duur van het maximum is met 22 dagen vrij lang, zodat in totaal toch nog een redelijk aantal meteoren te zien is. Zie de pagina Virginiden 2026 voor meer details voor deze zwerm. |
| 15-03 20:14 | Mercurius staat 3.4° ten noordwesten van Mars (+1.2m), in het sterrenbeeld Waterman. De dichtste nadering gebeurt om 20:14, onder de horizon voor een waarnemer in de Lage Landen. De samenstand is vanuit de Benelux niet of nauwelijks zichtbaar. Mercurius heeft op dit moment een helderheid van +2,2m. |
| 15-03 23:58 | In de nacht van 15 op 16 maart is een bedekking van Jupiters maan Ganymedes door de planeetschijf in zijn geheel te zien. Om 23:58 uur zien we het begin van de bedekking op het moment dat Ganymedes achter Jupiter verdwijnt, en duurt tot 3:16 uur, op het moment dat Ganymedes weer van achter Jupiter verschijnt. Zie de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter voor meer details. |
| 16-03 21:25 | Jupiters satelliet Io staat op 5,7” ten noorden van Europa. Jupiter staat op een hoogte van 57° boven de horizon, in het zuidwesten en de planeet is gemakkelijk te vinden. De Zon staat 24° onder de horizon en het is goed donker. Zie ook de figuur hiernaast en de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter voor meer informatie. |
| 16-03 21:48 | De Galileïsche maan Ganymedes staat 15,8” ten noorden van Callisto. Jupiter staat op een hoogte van 55° boven de zuidwestelijke horizon en de planeet is gemakkelijk te vinden. De Zon staat 27° onder de horizon en het is donker. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie. |
| 16-03 23:38 | In de nacht van 16 op 17 maart zijn een bedekking door de planeetschijf van Jupiter en verduistering van Io volledig te zien. De bedekking begint om 23:38 uur, wanneer Io achter de schijf van Jupiter verdwijnt, en eindigt om 3:07 uur, wanneer Io weer uit Jupiters schaduw verschijnt. Voor meer details en andere verschijnselen, zie deze tabel. |
| 17-03 07:00 | Vanochtend kunnen we, onder gunstige omstandigheden, de laatste maansikkel zien voor de komende Nieuwe Maan. Het is 1,8 dagen voor Nieuwe Maan; de Maan is voor 4,0% verlicht en afnemend. De schijnbare breedte van de maansikkel bedraagt 1,2’ en is aan het eind van de nacht, kort voor zonsopkomst, met veel moeite te zien. Bijgaand kaartje toont de Maan om 06:45 uur in het sterrenbeeld Waterman, op slechts 2,8° boven de horizon, in het oostzuidoosten. Op dit moment staat de Maan 5,0° hoger aan de hemel dan de Zon. De Maan komt 0,5 uur voor de Zon op, om 06:19. De schijnbare afstand tussen Zon en Maan bedraagt 22,9°. Een waarneemplaats met vrije blik op de horizon is noodzakelijk. Een verrekijker is nodig om de dunne sikkel te vinden. Anders dan de laatste maansikkel is het waarnemen van de eerste, jonge maansikkel belangrijk voor een verschillende traditionele kalenders, om het begin van een nieuwe maand aan te duiden. De laatste smalle maansikkel aan de hemel ziet er vooral erg fraai uit. Meer verschijningen en uitleg zijn te vinden op de pagina Eerste en laatste maansikkels. Zie ook de interactieve applet Verschijnselen van de Maan en het hoofdstuk De Maan voor meer informatie over de Maan. |
| 17-03 18:16 | De Maan staat 2.1° ten zuidoosten van Mercurius (+1.7m), in het sterrenbeeld Waterman. De dichtste nadering vindt om 18:17 plaats, onder de horizon voor een waarnemer in de Benelux en bovendien bij daglicht. De samenstand is vanuit de Lage Landen vrijwel onzichtbaar. |
| 17-03 20:46 | In de nacht van 17 op 18 maart zijn overgangen van Io en haar schaduw over de planeetschijf van Jupiter volledig te zien. De overgang begint om 20:46 uur, wanneer Io de schijf van Jupiter betreedt, en duurt tot 0:17 uur, wanneer Io's schaduw de Jupiterschijf weer achter zich laat. Tussen beide gebeurtenissen in is waar te nemen hoe Io's schaduw de schijf van Jupiter betreedt (om 21:59 uur) en Io de schijf van Jupiter weer verlaat (om 23:02 uur). Voor meer details en andere verschijnselen, zie deze tabel. |
| 17-03 20:46 | Tussen 20:46 en 0:17 uur zijn verschillende overgangen van manen en hun schaduwen te zien op de planeetschijf van Jupiter. Van 20:46 tot 21:59 uur zijn Io en Callisto gelijktijdig zichtbaar op de schijf van Jupiter. Jupiter staat in het zuidwesten op een hoogte van 57° boven de horizon en de planeet is gemakkelijk te vinden. De Zon staat 24° onder de horizon en het is donker. Van 21:59 tot 23:02 uur zijn Io, Io's schaduw en Callisto zichtbaar op Jupiters schijf. Jupiter staat inmiddels in het westzuidwesten op een hoogte van 50° boven de horizon en de planeet is gemakkelijk te vinden. De Zon staat nu 32° onder de horizon en het is goed donker. Tussen 23:02 en 0:17 uur zijn Io's schaduw en Callisto zichtbaar op Jupiters schijf. Jupiter staat inmiddels op een hoogte van 40° boven de horizon, in het westzuidwesten. De Zon staat nu 37° onder de horizon en het is donker. Voor het bekijken van een (schaduw)overgang is een redelijk grote telescoop nodig. |
| 17-03 21:08 | Jupiters satelliet Io staat op 8,0” ten noorden van Callisto. Jupiter staat op een hoogte van 58° boven de horizon, in het zuidzuidwesten en de planeet is gemakkelijk te vinden. De Zon staat 22° onder de horizon en het is donker. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie. |
| 17-03 22:35 | De Maan staat 51' ten noorden van Mars (+1.2m), in het sterrenbeeld Waterman. De dichtste nadering vindt om 22:36 plaats, onder de horizon voor een waarnemer in de Benelux. De samenstand is vanuit de Lage Landen vrijwel onzichtbaar. |
| 19-03 00:45 | Jupiters satelliet Europa staat 8,3” ten noorden van Ganymedes. Jupiter staat boven de westelijke horizon, op een hoogte van 29°. De Zon staat 39° onder de horizon en het is donker. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie. |
| 19-03 02:23 | Het is Nieuwe Maan. Vanaf de Aarde gezien staat de Maan in dezelfde richting als de Zon, zodat de verre kant van de Maan wordt verlicht en de donkere kant van de Maan naar de Aarde gekeerd is. Bovendien is de Nieuwe Maan alleen overdag boven de horizon. Vanwege deze twee oorzaken kunnen we de Maan op dit moment niet waarnemen. Doordat de Maan zowel minimaal verlicht is, als 's nachts onder de horizon staat, zijn de dagen rond Nieuwe Maan een goed moment voor het waarnemen van deepsky-objecten. De Maan beweegt 1,0° ten noorden langs de Zon, en er vindt bij ons geen eclips plaats. |
| 19-03 10:29 | De Maan staat 3.5° ten noordwesten van Saturnus (+0.9m), in het sterrenbeeld Vissen. De dichtste nadering gebeurt om 10:29, in onze streken op 29° hoogte, maar bij daglicht. Vanuit onze streken is er van de samenstand niet veel te zien. |
| 20-03 02:43 | De Galileïsche maan Io staat op 7,2” ten noorden van Ganymedes. Jupiter staat boven de westnoordwestelijke horizon, op een hoogte van 11°, dus kies een waarneemplaats met een vrije blik op de horizon. De Zon staat 33° onder de horizon en het is goed donker. Zie ook de figuur hiernaast en de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter voor meer informatie. |
| 20-03 15:45 | Lente-equinox; begin van de lente. De Zon trekt van het zuidelijk naar het noordelijk halfrond en staat recht boven de evenaar van de Aarde. Vandaag duurt de dag (ongeveer) even lang als de nacht (Latijn: equi = gelijk, nox = nacht), na vandaag duren de dagen langer dan de nachten. De winter was 88,99 dagen lang, de lente zal 92,74 dagen duren. De elliptische baan van de Aarde om de Zon is verantwoordelijk voor het feit dat de seizoenen niet even lang zijn; wanneer de Aarde dichter bij de Zon staat (op dit moment is dat in de winter), beweegt zij sneller en duurt dat seizoen korter. Voor meer gegevens, zie de tabel de seizoenen. Dit wordt ook wel de astronomische lente genoemd, de meteorologische lente begon op 1 maart. Op het zuidelijk halfrond zijn de seizoenen precies omgekeerd; daar begint vandaag de herfst. |
| 20-03 19:15 | De Maan staat 3,2° ten noordwesten van Venus (-3,9m), in het sterrenbeeld Vissen. De dichtste nadering vindt om 08:59 plaats, in de Lage Landen op een hoogte van 16°, maar bij daglicht. De samenstand is met veel moeite te zien rond 19:15 uur. De twee objecten staan dan in het westen, circa 13° boven de horizon, 5,7° van elkaar vandaan. De Zon staat slechts 4° onder de horizon. De Maan is voor 4% verlicht. Voor de zichtbaarheid van Maan en planeten, zie Vannacht aan de hemel. |
| 20-03 19:44 | Als het weer meewerkt is het vanavond, sinds de laatste Nieuwe Maan, de eerste keer dat we de dunne maansikkel kunnen waarnemen. Het is 1,7 dagen na Nieuwe Maan; de Maan is voor 4,0% verlicht en wassend. De maansikkel heeft een breedte aan de hemel van 1,3’ en hij is kort na zonsondergang zichtbaar. Bijgaand kaartje toont de Maan om 19:26 uur in het sterrenbeeld Vissen, op 15° boven de horizon, in het westen. Op dit moment staat de Maan 21,6° hoger aan de hemel dan de Zon. De Maan gaat 2,4 uur na de Zon onder, om 21:15. De afstand aan de hemel tussen Zon en Maan is nu 23,0°. Een waarneemplaats met goed zicht op de horizon is aan te raden. Een verrekijker kan helpen om de Maan te vinden. In verschillende traditionele kalenders begint een maand bij de eerste verschijning van de dunne maansikkel na Nieuwe Maan; ons woord maand komt dan ook van Maan. Daarnaast is een smalle maansikkel een mooi gezicht. De pagina Eerste en laatste maansikkels geeft alle verschijningen en meer uitleg. Zie ook de interactieve applet Verschijnselen van de Maan en het hoofdstuk De Maan voor meer informatie over de Maan. |
| 20-03 20:32 | Mercurius is stationair in ecliptische lengte. De planeet keert zijn bewegingsrichting langs de ecliptica om en gaat weer in de gangbare richting bewegen. Dit verschijnsel vindt plaats tussen de benedenconjunctie en grootste westelijke elongatie van een binnenplaneet. |
| 21-03 18:41 | De planetoïde 20 Massalia is in oppositie. Het kleine planeetje, in het sterrenbeeld Maagd, heeft nu een helderheid van +9,0m en moet met een telescoop worden waargenomen. Massalia bereikt een maximale hoogte boven de horizon van circa 37°. Dit gebeurt rond 00:49 uur, en geldt strikt genomen voor een waarnemer in Utrecht. Klik op het kaartje hiernaast voor een grotere kaart, met de positie van de planetoïde en sterren tot magnitude +10,0m. Kijk op deze detailpagina voor meer informatie over de oppositie van Massalia. |
| 21-03 19:28 | Van 19:28 tot 23:20 uur nemen we alle grote Jupitermanen ten westen van de planeetschijf waar. Vanaf Jupiter gezien zijn dat Europa, Io, Ganymedes en Callisto. Jupiter staat op een hoogte van 56° boven de zuidwestelijke horizon en de planeet is gemakkelijk te vinden. De Zon staat 23° onder de horizon en het is goed donker. |
| 21-03 12:19 | Neptunus is in conjunctie met de Zon en beweegt er vanaf de Aarde gezien achterlangs. De planeet is hierdoor op dit moment onzichtbaar. Neptunus, de Zon en de Aarde staan nu op één lijn. De planeet wordt niet bedekt door de zonneschijf, maar beweegt er vanaf de Aarde gezien langs, 1,3° ten zuiden ervan. Dit is een moment waarop een buitenplaneet ver (30,9 AE, ofwel 4619 miljoen km) van de Aarde staat en een kleine schijnbare diameter heeft (2,2”). |
| 21-03 12:39 | De Maan staat in het perigeum; het punt van zijn baan om de Aarde dat het dichtst bij de Aarde ligt. De afstand tussen de Aarde en de Maan bedraagt 366857 km. De schijnbare diameter van de Maan is groter dan gemiddeld (32’34,4”), door de kleinere afstand. De Maan is op dit moment wassend, voor 20% verlicht en hij is kort na zonsondergang zichtbaar. Het kaartje toont de Maan om 19:30 uur in het sterrenbeeld Ram, op een hoogte van 38° boven de horizon, in het westzuidwesten. Al met een verrekijker, het liefst op statief, zijn, vooral op de grens tussen licht en donker op de Maan, de maankraters goed te zien. Zie ook de interactieve applet Verschijnselen van de Maan. |
| 22-03 23:14 | De Maan bedekt de Pleiaden, in het sterrenbeeld Stier. Het maximum van de bedekking gebeurt om 08:45, in onze streken op een hoogte van 5°, maar bij daglicht. De samenstand is te zien op 22 maart rond 23:15 uur, of op 23 maart rond 19:30 uur. Het tweetal staat in het eerste geval zo'n 9° boven de westnoordwestelijke horizon, 7,1° van elkaar verwijderd. In het tweede geval staan de twee hemellichamen op een hoogte van ongeveer 47° in het westzuidwesten, zo'n 5,4° van elkaar vandaan. De Maan is voor ongeveer 23% verlicht. Zie deze pagina voor meer informatie over deze bedekking. Voor de zichtbaarheid van Maan en deepsky-objecten, zie Vannacht aan de hemel. |
| 23-03 20:56 | Vanavond zijn overgangen van de schaduw van Europa en Europa zelf over de planeetschijf van Jupiter bijna helemaal waar te nemen. Om 20:56 uur zien we het begin van de schaduwovergang wanneer Europa's schaduw op het oppervlak van Jupiter verschijnt, en eindigt om 23:47 uur, op het moment dat Europa's schaduw de Jupiterschijf weer achter zich laat. Tussen beide gebeurtenissen in is te zien hoe Europa de schijf van Jupiter verlaat (om 21:16 uur). Voor meer details, zie de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter. |
| 23-03 23:35 | Jupiters satelliet Io staat 5,6” ten noorden van Europa. Jupiter staat boven de westelijke horizon, op een hoogte van 37°. De Zon staat 35° onder de horizon en het is donker. Zie ook de figuur hiernaast en de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter voor meer informatie. |
| 24-03 22:39 | In de nacht van 24 op 25 maart zijn overgangen van Io en haar schaduw over de planeetschijf van Jupiter volledig te zien. De overgang begint om 22:39 uur, op het moment dat Io voor de Jupiterschijf verschijnt, en duurt tot 2:12 uur, op het moment dat Io's schaduw het Jupiteroppervlak weer verlaat. In de tussentijd is waar te nemen hoe Io's schaduw de schijf van Jupiter betreedt (om 23:55 uur) en Io de schijf van Jupiter weer verlaat (om 00:55 uur). Voor meer details en andere verschijnselen, zie deze tabel. |
| 25-03 00:00 | Dit is een goed moment in het jaar om het sterrenstelsel M99, bekend als de Pin-wheel-nevel, op te zoeken. Het sterrenstelsel is te vinden in het sterrenbeeld Haar van Berenice, heeft een helderheid van 9,8m en een schijnbare afmeting van 5,4’. De opkomst van dit object is om 17:33 uur, de ondergang om 08:04 uur en het bereikt zijn grootste hoogte om 00:48 uur, op 52° boven de horizon. Voor het vinden van een donker en maanloos moment, zie de schemerdiagrammen in het hoofdstuk De Zon. Gegevens van ruim 1200 andere deepsky-objecten zijn te vinden via de pagina Gegevens van sterrenbeelden. Foto: DSS. |
| 25-03 09:55 | Saturnus is in conjunctie met de Zon en beweegt er vanaf de Aarde gezien achterlangs. De planeet is hierdoor op dit moment onzichtbaar. Saturnus, de Zon en de Aarde staan nu op één lijn. De planeet wordt niet bedekt door de zonneschijf, maar beweegt er vanaf de Aarde gezien langs, 2,1° ten zuiden ervan. Dit is een moment waarop een buitenplaneet ver (10,5 AE, ofwel 1569 miljoen km) van de Aarde staat en een kleine schijnbare diameter heeft (15,8”). |
| 25-03 10:00 | De planetoïde 15 Eunomia is in oppositie. Het kleine planeetje, in het sterrenbeeld Beker, heeft nu een helderheid van slechts +9,9m en kan alleen met een behoorlijke telescoop worden waargenomen. Eunomia bereikt een maximale hoogte boven de horizon van circa 21°. Dit gebeurt rond 00:20 uur, en geldt strikt genomen voor een waarnemer in Utrecht. Klik op het kaartje hiernaast voor een grotere kaart, met de positie van de planetoïde en sterren tot magnitude +10,5m. Kijk voor meer details over de oppositie van Eunomia op deze pagina. |
| 25-03 19:59 | Vanavond zijn een bedekking door de planeetschijf van Jupiter en verduistering van Io in zijn geheel waar te nemen. De bedekking begint om 19:59 uur, wanneer Io achter Jupiter verdwijnt, en eindigt om 23:31 uur, wanneer Io weer uit Jupiters schaduw verschijnt. |
| 25-03 20:17 | De Maan is in de fase van Eerste Kwartier. De rechter helft van de Maan is nu verlicht en de Maan is vooral in de avond en vroege nacht zichtbaar. Om de Maan waar te nemen door een verrekijker of telescoop is de tijd rond (en met name voor) Eerste Kwartier zeer geschikt. Op de grens tussen het verlichte en het donkere deel van de Maan komt de Zon net op. Hierdoor werpen bergen en kraterranden lange schaduwen, wat een extra diepte-effect veroorzaakt, en het maanoppervlak krijgt daarmee, bekeken door een kijker, een duidelijk driedimensionaal karakter. Zie ook: Hoe ontstaan de fasen van de Maan? in de veelgestelde vragen. |
| 26-03 08:27 | Mars staat in het perihelium. De afstand van de planeet tot de Zon is op dit moment kleiner dan gemiddeld: 1,381AE, of zo'n 206,633 miljoen km. Een waarnemer op Mars ziet de schijnbare diameter van de Zon ongeveer 1,4 maal zo klein als een waarnemer op Aarde, en de planeet ontvangt circa 1,9 maal minder licht en warmte van de Zon dan de Aarde. |
| 26-03 19:29 | De Maan staat 3,2° ten noorden van Jupiter (-2,3m), in het sterrenbeeld Tweelingen. De dichtste nadering gebeurt om 12:27, in onze streken op een hoogte van 10°, maar bij daglicht. De samenstand is te zien rond 19:30 uur. De twee objecten staan dan in het zuiden, circa 62° boven de horizon, op een onderlinge afstand van 4,6°. De Zon staat slechts 5° onder de horizon. De Maan is voor 61% verlicht. De pagina Vannacht aan de hemel toont wanneer de Maan en planeten te zien zijn. |
| 26-03 19:37 | Tussen 19:37 en 20:41 uur zijn Io's schaduw en Ganymedes gelijktijdig te zien op Jupiters schijf. Jupiter staat boven de zuidzuidwestelijke horizon, op een hoogte van 60° en de planeet is gemakkelijk te vinden. De Zon staat 11° onder de horizon. Voor het waarnemen van een (schaduw)overgang is een telescoop met redelijk grote opening nodig. |
| 26-03 21:09 | In de nacht van 26 op 27 maart zijn overgangen van de schaduw van Ganymedes en Ganymedes zelf over de planeetschijf van Jupiter voor een groot deel waar te nemen. De verschijnselen beginnen om 21:09 uur met het einde van de overgang, op het moment dat Ganymedes de Jupiterschijf verlaat, en duurt tot 2:22 uur, wanneer Ganymedes' schaduw de Jupiterschijf weer achter zich laat. In de tussentijd is te zien hoe Ganymedes' schaduw de schijf van Jupiter betreedt (22:57 uur). Zie de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter voor meer details. |
| 26-03 22:13 | De Galileïsche maan Europa staat 13,5” ten zuiden van Callisto. Jupiter staat op een hoogte van 47° boven de westzuidwestelijke horizon en de planeet is gemakkelijk te vinden. De Zon staat 27° onder de horizon en het is goed donker. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie. |
| 27-03 00:00 | Dit is een goed moment in het jaar om het sterrenstelsel M100 te zien. M100 is te vinden in het sterrenbeeld Haar van Berenice, heeft een helderheid van 9,4m en zijn schijnbare afmeting bedraagt 6,9’. De opkomst van dit object is om 17:21 uur, de ondergang om 08:09 uur en het bereikt zijn grootste hoogte om 00:45 uur, op 54° boven de horizon. Helder weer en een donkere, maanloze hemel zijn belangrijker voor het waarnemen van deepsky-objecten dan de precieze datum. Een donkere locatie en een datum rond Nieuwe Maan zijn aan te raden, bijvoorbeeld in de dagen rond 19 maart. Voor het vinden van een donker en maanloos moment, zie de schemerdiagrammen in het hoofdstuk De Zon. Om detail te kunnen zien in een zwakker en contrastarm hemellichaam als dit sterrenstelsel is een redelijke telescoop nodig. Zie de pagina M100 voor meer details. Gegevens van andere fraaie deepsky-objecten zijn te vinden op de pagina Deepsky-objecten per maand. Foto: DSS. |
| 27-03 03:49 | De Maan staat 3,9° ten zuiden van Pollux, de helderste ster van het sterrenbeeld Tweelingen (+1,1m). De dichtste nadering gebeurt om 03:50, bij ons op 6° hoogte boven de noordwestelijke horizon. De Maan is voor 65% verlicht. |
| 29-03 02:59 | Begin van de zomertijd. Om 2 uur Midden-Europese (winter)tijd (MET) wordt de klok een uur vooruit gezet en is het 3 uur zomertijd (MEZT). De tijd tussen 2 en 3 uur wordt hiermee als het ware overgeslagen, waardoor je een uur minder lang kunt slapen. Je kunt natuurlijk ook je klok zondagochtend pas verzetten, waardoor je een uur eerder naar bed mag ☺. Voor meer informatie over het begin en einde van de zomertijd in Nederland en België, zie de pagina Begin en einde van de zomertijd. |
| 29-03 20:20 | De ster Regulus (α Leonis), een ster van magnitude +1,4 in het sterrenbeeld Leeuw, wordt bedekt door de Maan. Om 20:21 wordt de ster bedekt door de dunne onverlichte maanrand en om 21:26 komt deze weer tevoorschijn van achter de verlichte rand. In Utrecht staat de Maan dan 36°, respectievelijk 43° boven de horizon. De Maan is voor 89% verlicht. Zie deze tabel voor details van de bedekking voor een aantal locaties in Nederland en België. |
| 29-03 21:25 | De Maan bedekt Regulus, de helderste ster van het sterrenbeeld Leeuw (+1,4m). Bij ons is alleen het einde van de bedekking te zien. Dit vindt om 21:26 plaats op 43° hoogte boven de zuidoostelijke horizon en in de schemering. De duur van de bedekking is circa 65 minuten gezien vanuit Utrecht. De Maan is voor 89% verlicht. Zie deze pagina voor meer gegevens over deze bedekking. |
| 30-03 21:59 | In de nacht van 30 op 31 maart is een overgang van de Jupitermaan Europa en van Europa's schaduw over de planeetschijf van Jupiter in zijn geheel te zien. De overgang begint om 21:59 uur, wanneer Europa voor de Jupiterschijf verschijnt, en duurt tot 3:22 uur, op het moment dat Europa's schaduw het Jupiteroppervlak weer verlaat. In de tussentijd is te zien hoe Europa's schaduw de schijf van Jupiter betreedt (00:31 uur) en Europa de Jupiterschijf weer achter zich laat (om 00:49 uur). Voor meer details en andere verschijnselen, zie deze tabel. |
| 31-03 02:47 | Jupiters satelliet Io staat 5,5” ten noorden van Europa. Jupiter staat boven de westnoordwestelijke horizon, op een hoogte van 13°, dus kies een waarneemplaats met een vrije blik op de horizon. De Zon staat 32° onder de horizon en het is donker. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie. |
|